چنان‌كه خداى متعال دربارهء ايشان مىفرمايد : « وَ ما تَشاؤُنَ إِلَّا أَنْ يَشاءَ اللَّهُ » * * « 1 » و شما هيچ‌چيز را نمىخواهيد مگر آنكه خدا بخواهد . ] و اين حالت [ يعنى رضاى به رضاى حق ] ، بنده را برمىانگيزد كه در امور ، به هوا و هوس حكم نكند ، و اختيارش از ريشه قطع شود ، [ و از خود هيچ اختيارى نداشته باشد . ] ، و تمييز [ و تشخيص ] از او فروافتد ، اگرچه در آتش واردش كنند . [ يعنى بنده به‌گونه‌اى مىشود كه هرچه حق‌تعالى براى او اختيار كند ، نزد او نيكو و حسن است ، و او نيز همان را اختيار مىكند ؛ حتى اگر خداوند او را وارد دوزخ كند ، آن را از بهشت تمييز نمىدهد ، و جز آتش را انتخاب و اختيار نمىكند . و اين مقام ، نيست مگر براى اهل محبت . ] باب سوم : شكر قال اللّه عزّ و جلّ : « وَ قَلِيلٌ مِنْ عِبادِيَ الشَّكُورُ . » الشكر « 2 » اسم لمعرفة النعمة لأنّها السبيل إلى معرفة المنعم . و لهذا المعنى سمّى اللّه تعالى الإسلام و الإيمان فى القرآن شكرا . و معانى الشكر ثلاثة أشياء : معرفة النعمة ، ثمّ قبول النعمة ، ثمّ الثناء بها . و هو أيضا من سبل العامّة . خداوند عزّ و جلّ مىفرمايد : « وعدهء اندكى از بندگان من شكرگزارند . » « 3 » شكر نامى است براى معرفت و شناسايى نعمت ؛ چرا كه شناخت نعمت ، تنها راه شناخت نعمت‌دهنده است . [ شكر در لغت عرب به‌معناى ثناى بر منعم است . و سرّ اينكه شيخ جليل گفت « شكر نامى است براى معرفت نعمت » آن است كه ميان شكر و معرفت نعمت ملازمه است . زيرا تا انسان نعمت را نشناسد ، شكر آن را

--> ( 1 ) - 76 / 30 . ( 2 ) - م : الشكور . ( 3 ) - 34 / 13 .